قرص‌های خواب و ملاتونین واقعاً بی‌ضرر هستند؟

بی‌خوابی فقط «خواب نرفتن» نیست؛ صبح‌هایی‌ است که با خستگی شروع می‌شود، تمرکز را می‌گیرد، خلق‌ و خو را به‌هم می‌ ریزد و کم‌ کم کیفیت زندگی را پایین می‌ آورد. در این میان، خیلی‌ها سراغ قرص‌های خواب و مخصوصاً ملاتونین می‌روند؛ چون هم اسمش طبیعی‌تر به نظر می‌رسد و هم بدون نسخه در دسترس است. 

اما سؤال اصلی اینجاست: 

• آیا ملاتونین واقعاً بی‌ ضرر است؟ 
• چرا بعضی‌ها می‌ گویند «اثر نکرد»؟ 
• دوز 3 و 5 یا ۱۰ میلی‌ گرم یعنی چه و کدام مناسب من است؟ 

در این مقاله در داروکالا به این سوالات پاسخ می دهیم، درباره عوارض و فواید ملاتونین و قرص های خواب توضیح می دهیم و شما را برای انتخاب بهترین گزینه برای هر فرد راهنمایی می کنیم.

ملاتونین چیست و چرا این‌ قدر درباره‌ اش صحبت می‌شود؟ 

ملاتونین یک هورمون طبیعی است که بدن ما شب‌ها و در تاریکی ترشح می‌کند. این هورمون مثل یک پیام‌رسان عمل می‌کند و به مغز می‌گوید: «وقت خواب رسیده.» 

مشکل از جایی شروع می‌شود که سبک زندگی امروزی مثل نور موبایل، استرس، بی‌نظمی خواب، باعث می‌شود ترشح طبیعی ملاتونین به‌ هم بریزد. در این شرایط، مکمل‌ های ملاتونین به کمک ما می آیند. مطالعات پزشکی مثل مقاله انگلیسی درباره " بررسی اثر مکمل ملاتونین بر بهبود خواب در اختلالات خواب: نتایج مطالعه بالینی " نشان می‌دهند که ملاتونین بیشتر تنظیم‌کننده ریتم خواب است، نه یک قرص خواب‌آور قوی شیمیایی.

قرص ملاتونین تا چند ساعت اثر دارد؟ 

• معمولاً 20 تا 40 دقیقه بعد از مصرف اثرش شروع می‌ شود.
• اثر آن بسته به دوز و بدن فرد، بین ۴ تا ۶ ساعت باقی می‌ ماند.
• ملاتونین باعث بیهوشی یا خواب عمیق ناگهانی نمی‌ شود، بلکه "شرایط خواب" را مهیا می‌ کند.

به همین دلیل است که بعضی افراد می‌ گویند:  «قرص ملاتونین خوردم ولی اثر نکرد». در واقع، اگر علت بی‌خوابی اضطراب شدید، افسردگی یا مصرف کافئین زیاد باشد، ملاتونین به‌تنهایی معجزه نمی‌ کند.

عوارض قرص ملاتونین :

ملاتونین در دوز مناسب، برای اغلب بزرگسالان ایمن است اما بدون عارضه هم نیست. 

عوارض احتمالی که در مقالات علمی مثل مقاله انگلیسی "راهنمای جامع درباره ملاتونین: فواید، مکانیسم اثر و عوارض احتمالی"  گزارش شده: 

• خواب‌آلودگی در طول روز
• سردرد یا سرگیجه
• تهوع خفیف
• تغییرات خلقی موقت
• اختلال در تمرکز در صورت مصرف دوز بالا

نکته مهمی که باید حتما توجه داشته باشید این است که مصرف دوزهای بالا (مثلاً 10میلی‌گرم) بدون نیاز واقعی، می‌تواند احتمال عوارض را بیشتر کند.

آیا قرص ملاتونین مورفین دارد؟ 

خیر، ملاتونین هیچ ارتباطی با مورفین یا مواد مخدر ندارد. ملاتونین یک هورمون طبیعی است و وابستگی مصرف ایجاد نمی کند.

ملاتونین می‌تواند در افسردگی کمک کند؟ 

برخی افراد می‌پرسند:  «قرص ملاتونین برای افسردگی مؤثر است؟» 
تحقیقات نشان داده‌اند که شواهد علمی بسیار محدودی وجود دارد که ملاتونین به‌طور قابل‌ توجهی در درمان افسردگی مؤثر باشد. در یک مطالعه با عنوان "بررسی اثر ملاتونین در اختلالات خلقی و افسردگی" دریافتند که در برخی افراد اثر بخشی در دوزهای بالاتر و دوره طولانی مدت مصرف ملاتونین دیده شده ولی در مجموع نتایج قطعی نیستند و به تحقیقات بیشتری نیاز است.

قرص‌های خواب حاوی ملاتونین چه تفاوتی با هم دارند؟ 

همه قرص‌های ملاتونین شبیه هم نیستند. تفاوت‌ها معمولاً در این موارد است: 

• دوز ملاتونین (3 میلی گرم، 5 میلی گرم و  10میلی‌گرم) 
• وجود ترکیبات کمکی مثل منیزیم، ویتامین B6 یا گیاهان آرام‌ بخش

به همین دلیل انتخاب محصول مناسب، خیلی مهم‌تر از صرفاً خرید ملاتونین است.

معرفی محصولات حاوی ملاتونین در داروکالا:
 

- قرص واناتونین گلد نورم لایف :

حاوی دوز بالاتر ملاتونین که معمولاً برای بی‌خوابی‌های شدید یا به‌هم‌ریختگی جدی ریتم خواب استفاده می‌شود. برای " مشاهده مشخصات قرص واناتونین گلد نورم لایف " کلیک کنید.

- قرص ملاتونین 3 میلی‌گرم رازک :

دارای دوز ملایم و استاندارد برای شروع. گزینه‌ای مناسب برای افرادی که فقط در به‌ خواب‌ رفتن مشکل دارند. برای بررسی " قرص ملاتونین ۳ میلی‌گرم رازک " کلیک کنید.

- قرص ملاتونین ۵ میلی‌گرم نکستایل :

انتخاب میانی برای کسانی که خواب سبک دارند یا بیدارشدن‌ های مکرر دارند. " ویژگی های قرص ملاتونین 5 میلی گرم نکستایل " را ببینید.

- قرص ملاتونین پلاس منیزیم و B۶ رامونا سلامت پارس:

ترکیب ملاتونین با منیزیم و B۶ می‌تواند به آرامش عضلانی و بهبود خلق‌ و خو کمک کند، مخصوصاً در افراد پراسترس. " ویژگی های قرص ملاتونین پلاس منیزیم و B۶ رامونا " را ببینید.

- کپسول والتونین نوتراکس:

مولتی‌ ویتامین اختصاصی حاوی ترکیبات گیاهی و ملاتونین برای تنظیم خواب است. " فواید و مشخصات کپسول والتونین نوتراکس" را ببینید.

- کپسول اسلینایت ویواتیون :

به ایجاد حس آرامش و تنظیم خواب کمک کرده و حاوی ترکیبات آرام‌ بخش در کنار ملاتونین، مناسب برای افرادی که بی‌خوابی‌ شان با تنش عصبی همراه است. برای " مشاهده ویژگی ها و فواید کپسول اسلینایت ویواتیون " کلیک کنید.

راهنمای انتخاب دوز ملاتونین :

• 3 میلی‌گرم ملاتونین:  مناسب برای شروع، بی‌خوابی خفیف، تنظیم ساعت خواب
• 5 میلی‌گرم ملاتونین : برای بی‌خوابی متوسط، بیدارشدن‌های شبانه، کیفیت خواب پایین
• 10 میلی‌گرم ملاتونین : فقط در موارد خاص، بی‌خوابی شدید یا ریتم خواب کاملاً نامنظم

دقت کنید که مقادیر گفته شده در هر قرص است و برای مصرف طولانی‌ مدت حتما با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

 ابتدا با دوز کمتر شروع کنید؛ بیشتر بودن دوز، الزاماً باعث ایجاد خواب بهتری نمی شود.

سوالات متداول :

- آیا قرص ملاتونین برای افسردگی خوب است؟ 

شواهد علمی قطعی برای درمان افسردگی با ملاتونین وجود ندارد. ممکن است به بهبود خواب کمک کند، اما جایگزین درمان افسردگی نیست و در صورتی افسردگی دارید بهتر است با پزشک مشورت کنید.

- چرا قرص ملاتونین روی بعضی‌ها اثر نمی‌کند؟ 

چون علت بی‌خوابی می‌تواند اضطراب، افسردگی، مصرف کافئین یا بی‌نظمی شدید سبک زندگی باشد. 

- چقدر طول می‌کشد قرص خواب‌ آور اثر کند؟ 

ملاتونین معمولاً  30 دقیقه قبل از خواب مصرف می‌شود و اثر آن تدریجی است،

- بهترین قرص خواب‌ آور بدون عوارض کدام است؟ 

هیچ قرص خوابی کاملاً بدون عارضه نیست؛ اما ملاتونین در دوز مناسب، جزو کم‌عارضه‌ترین گزینه‌ هاست.

در مجموع باید گفت که ملاتونین نه دشمن خواب است و نه معجزه. اگر درست، آگاهانه و متناسب با نیاز هر فرد مصرف شود، می‌تواند کمک‌کننده باشد؛ اما اگر بی‌هدف و با دوز بالا استفاده شود، احتمال ایجاد عوارض وجود دارد. 
 دقت کنید که خواب خوب، از آگاهی شروع می‌شود و نه فقط از قرص. ما در این مقاله سعی کردیم اطلاعاتی کاربردی ارائه دهیم تا بتوانید با شناخت نیاز خود اقدام به خرید نمایید.

منابع : 

•    Melatonin and Depression: A Systematic Review and Meta-Analysis
•    Effect of Melatonin on Sleep Disorders: Clinical Evidence and Outcomes
•    Melatonin: Benefits, Uses, and Potential Side Effects

توجه:

مقالات این بخش و همچنین تمام محتوای مربوط به محصولات، زیر نظر دکتر زهرا عزیزی تهیه، تدوین و بازبینی می‌شوند. تمامی اطلاعات ارائه‌شده بر اساس منابع معتبر علمی و تجربه تخصصی در حوزه تغذیه و سلامت است. بنابراین می‌توانید با اطمینان کامل از صحت مطالب، راهنمایی‌ها و توصیه‌های ارائه‌شده استفاده کنید. این مقالات با هدف افزایش آگاهی، بهبود سبک زندگی و انتخاب‌های آگاهانه‌تر برای سلامت شما نوشته شده‌ اند.